Cap XX - De Crystallo
Crystallus de quibusdam frigidis aquis nascitur, quæ
subnigri coloris, (Deest aliquid) ex aere veniens aquam illam tetigerit, ips
aqua in aliquo loco, velut quædammassa, per frigus coagulatur, et quasi cor
aquae in fortitudinem coagulatur, et cum deinde calor aeris aut solis eamdem
tetigerit, eidem massæ spissam albedinem quam tunc habet, ardore suo sufert,
ita quod aliquantum pura fit, sed tamen per calorem illum dissolvi non poterit,
sed deinde frigus iterum superveniens eamdem massam magis et magis coagulare
facit, et purius; et illud tantæ fortitudinis est quod per calorem ipsum non
potest solvi, quamvis tota circumposita glacies dissolvatur, et sic cristallus
exsurgit, et cristallus est.
Et cui oculi caligant, cristallum ad solem calefaciat, et
ita calidam oculis, suis sæpe superponat; et quia de aquæ natura est, malos
humore ab oculis extrahit, et sic ille melius videbit.
Et si drusæ aut orfimæ in collo hominis nascuntur, eumdem lapidem ad solem
calefaciat, et ita calidum super druse aut super orfimas per diam aut per noctem ligando
constringat, et sic sæpe faciat, et evanescent.
Sed et qui hubo in gutture crescit seu intumescit, cristallum ad solem
calefaciat, et ita calida vinum desuper fundat, et de illo sæpe bibat et etiam
cristallum ad solem calefactam ad guttur super hubin calidum sæpe ponat, et
minorabitur.
Sed et qui in corde, aut in stomacho, aut in ventre dolet,
cristallum ad solem calefaciat, et ita calidæ aquam desuper fundat, et tunc
etiam per brevem horam in ipsam aquam eamdem cristallum pont et deinde auferat,
et ita aquam illam sæpe bibat, et in corde, aut in stomacho, aut in ventre
melius hababit.
Et qui a nesseden fatigatur, eumdem lapidem ad solem
calefaciat et ita calidum super locum illum ubi dolet ponat, et nessia
fugabitur.
Hfdst. 20: Kristal
(bergkristal)
Kristal (bergkristal) wordt geboren uit de koude wateren,
die een grijze kleur hebben. Als
er iets, dat uit de lucth komt, dit water aanraakt, wordthet water op die
bepaalde plaats door de koude tot een soort massa verstard e n stremt samen tot
iets hard, alsof dit het hart vn het water was. +als de warmte van de lucht of van de zon daar nog bijkomt,
lost ze oor haar warmte de vertroebeling vandeze massa op. Zo wordt ze tamelijk klaar, hoewel de warmte
de vertorebling niet helemaal kan doen verdwijenn. Dna komt er opnieuw koude bij, die deze massa meer en meer
verhardt en zuivert.
Die koude is zo sterkdat de warmte er geen vat op krijgt,
ofscoon het ijs, dat er rond ligft gesmolten wordt. Zo ontstaat het kristal en dat is bergkristal.
Als iemands ogen verduisteren, moet hij een bergkristal in
de zon warmen en hem zo -warm geworden-op de ogen leggen. Daar hij van nature uit het wate komt,
trekt hij de slechte sappen uit de ogen en zo zal deze persoon beter zien.
Als klieren of gezwellen aan de hals van een mens ontstaan,
warm deze steen in de zon en bind hem zo-warm gemaakt, dag en nacht over de
kliern of gezwellen. Ze verdwijnen
als men da vaak doet.
Als aan iemands keel een gezwel groeit (hubo) of als deze
opzwelt, maakt hij een bergkristal (of rooktopaas) in de zon warm en als hij
warm is, overgiet hij hem met wijn.
Daarvan zal de zieke vaak drinken.
Ook zal hij een door de zon verwarmde bergkristal vaak op de keel of op
de schildklier leggen (drukken), en zo wordt het gezwel kleiner. (PL 1264)
Wie in hart, maag, darm of buik (pijnen) lijdt, verwarmt een
bergkristal in de zon en als hij warm geworden is, giet hij er water over, legt
hem een uurtje in dit water en neemt hem er dan weer uit. Dit water zal hij vaak drinken en het
zal met hart, maag en darm, de buik dus, beter gaan. (PL 1264A)
Wie door “nesseden” (wormen) geplaagd wordt, moet deze steen
in de zon warmen en hem warm op de plaats leggen waar hij pijn heeften de
“nessia” (wormziekte) wordt overwonnen.
CAP·4-20: Vom Kristall
Der Kristall entsteht aus gewissen kalten Wassern, die von
schwärzlicher Farbe (sind). Wenn (etwas) aus der Luft kommend jenes Wasser
berührt hat, dann ballt sich das Wasser an einer gewissen Stelle, wie eine
Masse, durch die Kälte zusammen, und es ballt sich wie das Herz des Wassers zur
Stärke zusammen. Und wenn dann die Wärme der Luft oder der Sonne es berührt
hat, dann nimmt sie dieser Masse das dicke Weiß, das sie dann hat, durch ihre
Hitze weg, so daß sie etwas rein wird, aber dennoch durch jene Wärme nicht
aufgelöst werden kann. Aber dann bringt die wiederum kommende Kälte diese Masse
mehr und mehr zur Zusammenballung und (macht sie) reiner. Und dies ist von
solcher Stärke, daß es selbst durch Wärme nicht gelöst werden kann, obschon das
(es) umgehende Eis ganz aufgelöst wird, und so entsteht der Kristall, und es
ist der Kristall.
(R4-077) Und wem die Augen sich verdunkeln, der wärme den
Kristall an der Sonne, und so warm lege er ihn oft auf die Augen. Und weil
(seine) Natur vom Wasser ist, zieht er die üblen Säfte aus den Augen, und so
wird jener (Kranke) besser sehen.
(R4-078) Und wenn Drüsen oder Skrofeln am Hals des
Menschen entstehen, dann wärme er diesen Stein an der Sonne, und so warm
schnüre er ihn am Tage oder nachts mit einem Verband auf die Drüsen oder auf
die Skrofeln. Und so tue er oft, und sie werden verschwinden.
(R4-079) Und wem eine Erhebung an der Kehle wächts oder
anschwillt, der wärme den Kristall an der Sonne, und über den so warmen (Stein)
gieße er Wein, und davon trinke er oft.
Und auch den an der Sonne gewärmten Kristall lege er oft warm an die
Kehle über die Erhebung und sie wird sich verkleinern.
(R4-080) Aber
auch wer Schwerzen leidet im Herz oder im Magen oder im Bauch, der wärme den
Kristall an der Sonne, und über den so warmen gieße er Wasser, und dann lege er
auch für eine kurze Stunde den Kristall in dieses Wasser, und dann nehme er ihn
weg. Und so trinke er oft jenes Wasser, und es wird ihm besser gehen im Herz
oder im Magen oder im Bauch.
(R4-081) wer von Nässe geplagt wird, der wärme diesen
Stein an der Sonne lege ihn so warm auf die Stelle, wo es schmerzt, und er wird
die Nässe vertreiben.
PL De Crystallo, 1263C-1264A
R4-077 wenn die Augen sich verdunkeln
R4-078 wenn Drüsen oder Skrofeln am Hals
entstehen
R4-079 wem eine Erhebung in der Kehle
wächst
R4-080 gegen Herz-, Magen-,
Bauchschmerzen
R4-081 wer von Nässe geplagt wird
Vergleich
1. Marbod von Rennes, kein Vergleich
möglich
2. Albertus Magnus, keine Ähnlichkeit:
a. löscht, unter die Zunge gelegt, den
Durst
b. füllt die Brust mit Milch
Ch. XX : LE CRISTAL
(Cristallus)
Le cristal naît de certaines eaux froides, qui sont d'une
couleur presque noire [ ... ] venant de l'air, il a touché cette eau. Cette
même eau se trouve coagulée par le froid en une sorte de masse: c'est pour
ainsi dire le cœur de l'eau qui se trouve fortement coagulé. Lorsque, plus
tard, la chaleur de l'air ou du soleil vient à la toucher, elle enlève, par son
ardeur, une épaisse couche blanchâtre, si bien que l'ensemble devient un peu
plus pur, mais ne peut être complètement dissous par la chaleur. Le froid qui
revient ensuite fait encore coaguler plus fortement cette masse qui est ainsi
plus pure; elle devient alors si résistante qu'elle ne peut plus être dissoute
par la chaleur, même si toute la glace qui se trouve est dissoute; ce qui reste
alors, c'est le cristal.
Lorsque la vue s'obscurcit, il faut faire chauffer un
cristal au soleil et le placer ainsi, chaud, sur les yeux; et, comme il est de
nature aqueuse, il fait sortir des yeux les humeurs mauvaises, et ainsi on voit
mieux.
Et si des tumeurs ou des grosseurs apparaissent dans le
cou, il faut faire chauffer cette même pierre au soleil et la mettre sur ces
tumeurs ou ces grosseurs, pendant un jour ou une nuit, en l'attachant avec un
linge: si on le fait souvent, celles-ci disparaîtront.
Si une grosseur apparaît ou se développe dans la gorge, il
faut faire chauffer un cristal au soleil, puis verser du vin par-dessus.
Ensuite, on boira ce vin et on placera la pierre encore chaude dans la gorge,
sur la grosseur, et celle-d diminuera.
Si on souffre du cœur, de l'estomac ou du ventre, faire
chauffer un cristal au soleil, verser de l'eau par-dessus dès qu'il est chaud;
laisser le cristal dans cette eau pendant un moment, puis le retirer et boire
l'eau. Ainsi le cœur, l'estomac ou le ventre se portera mieux.
Si quelqu'un est fatigué par les humeurs, qu'il fasse
chauffer un cristal au soleil et le mette à l'endroit où il souffre: ainsi
l'humeur sera chassée.
XX. CRYSTAL
Crystal (crystallus) is born from certain cold waters, which
are nearly black. Cold congeals it into a lump, when air has touched that water
in some place. It coagulates into a solid, as if it were the heart of water.
Then the heat of the air or sun touches it, bringing to the mass the thick
whiteness which it now has. It now becomes somewhat pure and cannot be
dissolved by heat. The cold again comes over the mass and makes it coagulate
even more, and it becomes purer. It is of such great strength that heat cannot
dissolve it, even though all the ice around it melts. And so, crystal emerges.
One whose eyes are blurry should heat crystal in the sun and
place it often, so heated, over his eyes. Because it is of a watery nature, it
draws bad humors from the eyes, which improves the vision.
If swellings or scrofula grow on someone's neck, he should
heat a crystal in the sun and tie it over the place for a day or night. If he
does this often, they will vanish. If the uvula enlarges or swells in the
throat, one should heat crystal in the sun and pour wine over it. He should
drink it frequently and often put the sun-warmed crystal to his throat over the
uvula, and it will grow smaller.
If he ails in his heart, stomach, or belly, he should heat the
crystal in the sun and pour water over it, leaving the crystal in the water for
a little while. Then he should take it out and frequently drink the water. His
heart, stomach, or belly will be better.
One who is troubled by nesseden should heat the crystal in
the sun and place it so warmed on the place that hurts. The nessia will be
chased away.