CAP. XVIII. -
DE BONTZIDERBAUM
(Citrus
medica) [III,48]
Bontciderbaum, scilicet in qua magna Bonezider crescit,
plus, calida est quam frigida, et castitatem signat (1). Et homo qui cotidianas
febres habet, folia ejusdem arboris in vino coquat, et vinum hoc per pannum
colet, et saepe bibat, et curabitur. Sed et poma ejusdem arboris comesta, fiber
in homine compescunt.
(1) Et cast. sign. om. ed.
Hfst. 3-18
Citroenboom (vertaling Jos Grauls)
De citroenboom, namelijk die waaraan de grote citroen groeit,
is meer warm dan koud, en hij is het symbool voor de reinheid.
(R3-108) En een mens die dagelijkse koorts heeft, moet de
bladeren van deze boom in wijn koken, en deze wijn door een doek zeven, en er
dikwijls van drinken, en hij zal genezen worden.
(R3-109) Maar wanneer ook de vruchten van deze boom gegeten
worden, dan onderdrukken ze de koorts in hem.
PL De Bontziderbaum, Citrus medica Linn.
(Duits: cedratzitrone, Frans: cédrat, Nederlands: citroen (vrucht is 9 à 30 cm;
gewone citroen = citrus medica var. Ethrog)), PL 1230 C
Dit is niet de vandaag veel beter
bekende, saprijke citroen met dunne schil (ook limoen), maar de veel grotere
tot 2 kg zware cedraatcitroen, die wordt gekenmerkt door een dikke schil vol
wratten en bulten en nauwelijks vruchtvlees bevat (sukade of gekonfijte schil
van een onrijpe cedraat).
R3-108 een mens die dagelijkse koorts
heeft
R3-109 de vruchten onderdrukken de koorts
CAP·3-18:
Vom Zitronenbaum
Der Zitronenbaum, nämlich der, an dem die große Zitrone
wächst, ist mehr warm als kalt, und er bezeichnet die Keuschheit.
(R3-108) Und ein Mensch, der tägliches Fieber hat, koche
die Blätter dieses Baumes in Wein, und er seihe diesen Wein durch ein Tuch, und
er trinke es oft, und er wird geheilt werden.
(R3-109) Aber wenn auch die Früchte dieses Baumes gegessen
werden, unterdrücken sie das Fieber im Menschen.
PL De Bontziderbaum, Citrus medica PL
1230C
Nicht die heute weitaus besser bekannt
dünnschalige und saftreiche Zitrone (lemon, limone), sondern die viel größere,
bis zu 2 kg schwere Zedrat-Zitrunc, die durch eine höckerwarzige, dicke
aromatische Rinde charakterisiert ist und kaum Fruchtfleisch enthält
(Zitronat!).
R3-108 ein Mensch, der tägliches Fieber
hat
R3-109 die Früchte unterdrücken das
Fieber
Ch. XVIII: LE
CITRONNIER (De boutziderbaum)
Le citronnier est plus chaud que froid; il est image de
chasteté. Celui qui souffre de fièvres quotidiennes fera cuire des feuilles de
cet arbre dans du vin et en boira souvent: ainsi, il sera guéri. Mange aussi
les fruits de cet arbre, ils apaisent la fièvre.
XVIII. CITRON TREE
The citron tree (bontziderbaum), on which the great citron
grows, is more hot than cold. It signifies chastity. A person who has daily
fevers should cook the leaves of this tree in wine, strain the wine through a
cloth, and drink it often, and he will be cured. The fruits of this tree, when
eaten, also check fever in a person.